బాలికల అభివృద్ధికి కిషోరి వికాస్ కేంద్రాల సేవా యజ్ఞం
హైదరాబాద్ అమీర్పేట జంక్షన్ వద్ద ఒక తల్లి–కూతురు దయనీయ పరిస్థితిలో కనిపించారు. ఆ తల్లి వేదనతో చెప్పిన కథ విన్నప్పుడు అక్కడున్న ఒక మహిళ హృదయం కరిగిపోయింది. ఆటో డ్రైవర్ తన కుమార్తెను తీసుకెళ్లి కొన్ని రోజులకు అక్కడ వదిలేశాడని చెప్పిన ఆ మాటలు ఆమెలో ఆవేదన రేపాయి. ఏమి చేయాలో తెలియక, వెంటనే సేవా భారతీ కార్యాలయానికి పరుగెత్తి సహాయం కోరింది.
ఇప్పటికే తెలంగాణ ప్రాంతంలో అనాథ బాలికలను ఆదరిస్తూ, పేద బస్తీల్లో చదువు మధ్యలో ఆగిపోయిన బాలికలకు ఆత్మవిశ్వాసం కల్పిస్తూ, వారి కాలేజీ ఫీజులు చెల్లిస్తూ, విద్యా సహాయం అందిస్తున్న వైదేహి ఆశ్రమం సేవా కార్యక్రమాలు గురించి తెలిసిన తర్వాత, ఈ విషయాన్ని ఆశ్రమ మార్గదర్శకులతో పాటు ఆర్ఎస్ఎస్ ప్రాంత్ సంఘచాలక్ శ్రీ టి.వి. దేశ్ముఖ్జీ, దక్షిణ మధ్య క్షేత్ర సేవా ప్రముఖ్ శ్రీ పాట్లోల్ల రామిరెడ్డి జీ, తెలంగాణ ప్రాంత్ సేవా ప్రముఖ్ శ్రీ ఎక్కా చంద్రశేఖర్ జీతో చర్చించారు.
ఈ ఘటన మరో బాలికకు జరగకూడదనే సంకల్పంతో, మహిళల సంపూర్ణ అభివృద్ధి ద్వారానే ఇలాంటి సమస్యలను నివారించవచ్చని నిర్ణయించారు. ఆ చర్చ ఫలితమే – కిషోరి వికాస్ కేంద్రం.
“కిషోరి” అంటే యువతి, “వికాస్” అంటే అభివృద్ధి. మహిళల అభివృద్ధి అంటే సమాజ అభివృద్ధి. మొదట బస్తీల్లో ప్రారంభమైన ఈ కార్యక్రమం నిరంతర కృషితో ముందుకు సాగింది. సేవా భారతీ ద్వారా సేవా కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్న జయప్రద జీ, కిరణ్మయి జీ, సంభుని కుమార్ జీ, యెర్రగంటి నర్సింలు, అంబాదాస్ జీ వంటి బాధ్యులకు ఈ కేంద్రాల బాధ్యత అప్పగించారు.
కిషోరి వికాస్ కేంద్రాలు కేవలం వృత్తి విద్యా కేంద్రాలు మాత్రమే కావు; సమగ్ర సామాజిక మార్పు దిశగా అడుగులు. బస్తీలు, గ్రామాల్లో కుట్టు, నేసుట, హోలీ పండుగకు సహజ రంగులు తయారీ, మట్టి వినాయక విగ్రహాలు, మట్టి దీపాలు, గోమయ ఉత్పత్తులు వంటి శిక్షణల ద్వారా మహిళలు ఆత్మనిర్భరత వైపు పయనిస్తున్నారు.
యువతులకు యోగా, కరాటే, కర్రసాము వంటి స్వీయరక్షణ శిక్షణలు అందిస్తున్నారు.
బాలికల విద్యాభివృద్ధి కోసం ప్రతి బస్తీలో ట్యూషన్ కేంద్రాలు ప్రారంభించాలని నిర్ణయించారు. విద్యతో పాటు సంస్కారం, ఆరోగ్య అవగాహన కల్పించడం లక్ష్యం. అండాల్, రామ, కల్పన, కవిత, మమత, గిరిజ, మీన వంటి సేవాభావంతో కూడిన బృందం ఈ కార్యక్రమాన్ని ముందుకు నడిపింది.
కొర్రవాని తండాలో బాల్య వివాహాలు సాధారణం. 10–12 ఏళ్లకే కవితకు వివాహం చేయాలని నిర్ణయించగా, సేవా భారతీ కార్యకర్తలు ముందుకొచ్చి ఆమె చదువును కొనసాగించేలా చేశారు. నేడు ఆమె పీజీ పూర్తి చేసి యోగా, నృత్య ఉపాధ్యాయిగా పనిచేస్తూనే కిషోరి కేంద్రాల సమన్వయం చేస్తోంది.
మీన మాటల్లో, “ఈ ఒక్క కేంద్రం వల్ల సుమారు 20 బాల్య వివాహాలను అడ్డుకోగలిగాం.”
సర్వాణి అనే బాలిక తండ్రి మరణించిన తర్వాత కూడా చదువును కొనసాగించి బీటెక్ పూర్తి చేసి ఐటీ రంగంలో ఉద్యోగం పొందింది. ఇంకా తన బస్తీలో కొత్త కేంద్రాలు ప్రారంభించేందుకు కృషి చేస్తోంది. సరిట అనే దివ్యాంగ బాలిక కూడా సేవా భారతీ ద్వారా చదువు కొనసాగించి ఐటీ ఉద్యోగం పొందింది. సేవా భారతీ వాలంటీర్లు అనురాధ గారు, హరీష్ గారు ఐటీ శిక్షణ అందించి పలువురికి ఉద్యోగాలు సాధించారు.
షేక్పేట్ సమీపంలోని మహాత్మా గాంధీ నగర్ బస్తీలో వ్యసనాలు, అసాంఘిక కార్యకలాపాలు విస్తృతంగా ఉండేవి. అక్కడ ఒక చెట్టు కింద ప్రారంభమైన కిషోరి కేంద్రం క్రమంగా మార్పుకు దారితీసింది. పిల్లలు చదువులో రాణించడంతో తల్లిదండ్రులు కూడా చెడు అలవాట్లకు దూరమయ్యారు. యువకులు హనుమాన్ మందిరం సమీపంలో షెడ్ ఏర్పాటు చేసి కేంద్రాన్ని కొనసాగించడంలో సహకరించారు.
ఇలా 80కి పైగా కేంద్రాలు ఆ ప్రాంతంలో స్థాపించబడ్డాయి.
ప్రస్తుతం తెలంగాణ వ్యాప్తంగా సుమారు 300 కేంద్రాల్లో 8000కు పైగా బాలికలు ప్రత్యక్ష లబ్ధి పొందుతున్నారు. ప్రతి ఏడాది ‘రన్ ఫర్ ఏ గర్ల్ చైల్డ్’ కార్యక్రమం ద్వారా నిధులు సమీకరించి ఈ సేవా యజ్ఞాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు. కరోనా కాలంలో కూడా కిషోరీలు బస్తీల్లో ఆహారం, మందులు, ఆక్సిజన్ సదుపాయాలు, టీకా అవగాహన కార్యక్రమాల్లో కీలక పాత్ర పోషించారు.
వారి సేవ మహమ్మారి సమయంలో అమూల్యంగా నిలిచింది.
