‘హనుమాన్ అంశ్’ హిందీ సినిమా విజయంతో ఇప్పుడు నీమ్ కరోలీ బాబా పేరు మరోసారి దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. భక్తి, సేవ, సరళ జీవనం, ఆధ్యాత్మిక బోధనలతో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందిన ఆయనకు భారత్తో పాటు అమెరికాలోనూ అనేక మంది అనుచరులు ఉన్నారు. ఉత్తరాఖండ్లోని క్యాంచీ ధామ్ ఆయన ఆధ్యాత్మిక వారసత్వానికి ప్రముఖ కేంద్రంగా నిలిచింది.
నీమ్ కరోలీ బాబా జీవితానికి సంబంధించిన అనేక ఆసక్తికరమైన కథనాలు, ఆయన బోధనలు, భక్తులతో ఆయనకు ఉన్న అనుబంధం ఇప్పటికీ చర్చకు వస్తూనే ఉన్నాయి. ఇంతకీ ఎవరీ నీమ్ కరోలీ బాబా? ఆయనకు ఆ పేరు ఎలా వచ్చింది? క్యాంచీ ధామ్ ఎందుకు అంత ప్రసిద్ధి చెందింది?
నీమ్ కరోలీ బాబా అసలు పేరు ఏమిటి?
నీమ్ కరోలీ బాబా అసలు పేరు లక్ష్మణ్ నారాయణ్ శర్మ అని ప్రచారంలో ఉంది. ఉత్తరప్రదేశ్లోని నీమ్ కరోలీ గ్రామంతో ఆయనకు ఉన్న అనుబంధం కారణంగానే ‘నీమ్ కరోలీ బాబా’ అనే పేరు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చినట్లు చెబుతారు.
ఆయన పేరుకు సంబంధించి ఒక ఆసక్తికరమైన రైలు కథనం భక్తుల్లో విస్తృతంగా ప్రచారంలో ఉంది. టికెట్ లేకుండా రైలులో ప్రయాణించడంతో ఆయనను నీమ్ కరోలీ స్టేషన్లో దింపారని, అనంతరం రైలు కదలకపోవడంతో భక్తుల అభ్యర్థన మేరకు ఆయనను తిరిగి రైలులోకి ఎక్కించారని, ఆ తర్వాత రైలు కదిలిందని కథనం. అయితే ఇది భక్తులు, అనుచరుల్లో ప్రచారంలో ఉన్న కథనమే అని గుర్తుంచుకోవాలి.
‘మహారాజ్ జీ’గా భక్తుల ఆరాధన
సాధు జీవితాన్ని స్వీకరించిన నీమ్ కరోలీ బాబాను ఆయన అనుచరులు ప్రేమగా ‘మహారాజ్ జీ’ అని పిలుచుకునేవారు. హనుమంతుడిపై ఆయనకు ఉన్న అపారమైన భక్తి ఆయన ఆధ్యాత్మిక జీవితంలో ప్రధానమైన అంశంగా నిలిచింది.
ఆయనను కొందరు భక్తులు హనుమంతుడి అంశంగా లేదా అవతారంగా భావిస్తారు. అయితే ఇవి భక్తుల విశ్వాసాలకు సంబంధించిన అభిప్రాయాలు. క్యాంచీ ధామ్లోని హనుమాన్ ఆలయం ఆయన ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో కీలక స్థానాన్ని పొందింది.
కంబళి ఎందుకు ఆయనకు ప్రత్యేక గుర్తింపుగా మారింది?
నీమ్ కరోలీ బాబా ఫొటోలు చూస్తే ఆయన సాధారణంగా కంబళి కప్పుకుని కనిపిస్తారు. అదే క్రమంగా ఆయనకు ప్రత్యేక గుర్తింపుగా మారింది.
కంబళి ధరించడానికి అసలు కారణం గురించి స్పష్టమైన ఆధారాలు అందుబాటులో లేకపోయినా, కొందరు భక్తులు దానిని ఆయన సరళ జీవనం, వైరాగ్యానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. ఆడంబరాలకు దూరంగా సాధారణ జీవనాన్ని గడిపిన ఆయన వ్యక్తిత్వంలో కంబళి ఒక గుర్తింపుగా నిలిచిపోయింది.
‘క్యాంచీ ధామ్’కు ఆ పేరు ఎలా వచ్చింది?
ఉత్తరాఖండ్లోని నైనిటాల్–అల్మోరా మార్గంలో ఉన్న క్యాంచీ ధామ్ ప్రస్తుతం ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
స్థానికంగా ప్రచారంలో ఉన్న కథనం ప్రకారం.. ఈ ప్రాంతంలోని రహదారిపై ఉన్న రెండు పదునైన మలుపులు కత్తెర ఆకారాన్ని పోలి ఉండటంతో ఈ ప్రాంతానికి ‘క్యాంచీ’ అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు.
ప్రతి సంవత్సరం పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు క్యాంచీ ధామ్ను సందర్శిస్తుంటారు.
1964లో హనుమంతుడి విగ్రహ ప్రతిష్ఠ
క్యాంచీ ధామ్ నీమ్ కరోలీ బాబా ఆధ్యాత్మిక జీవితంతో విడదీయరాని అనుబంధం కలిగిన ప్రదేశం. ఆయన ఈ ప్రాంతానికి వచ్చిన అనంతరం ఆశ్రమం, హనుమాన్ ఆలయ అభివృద్ధికి సంబంధించిన కార్యక్రమాలు కొనసాగాయి.
1964 జూన్ 15న హనుమంతుడి విగ్రహానికి ప్రాణప్రతిష్ఠ జరిగినట్లు ప్రచారంలో ఉంది. ఈ రోజును క్యాంచీ ధామ్ స్థాపనా దినోత్సవంగా పరిగణిస్తూ ప్రతి సంవత్సరం ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.
రామ్ దాస్ నుంచి స్టీవ్ జాబ్స్ వరకు..
నీమ్ కరోలీ బాబా ప్రభావం భారత్కే పరిమితం కాలేదు. అమెరికన్ ఆధ్యాత్మిక గురువు రామ్ దాస్, అసలు పేరు రిచర్డ్ ఆల్పర్ట్, ఆయన ప్రముఖ శిష్యుల్లో ఒకరిగా గుర్తింపు పొందారు. 1967లో భారత్ పర్యటన సందర్భంగా నీమ్ కరోలీ బాబాను కలిసిన అనంతరం తన జీవితంలో కీలకమైన ఆధ్యాత్మిక మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయని రామ్ దాస్ తన రచనల్లో వివరించారు.
అలాగే ఆపిల్ సహ వ్యవస్థాపకుడు స్టీవ్ జాబ్స్ కూడా భారత్ పర్యటన సందర్భంగా క్యాంచీ ధామ్ను సందర్శించినట్లు విస్తృతంగా ప్రచారం ఉంది. మెటా సహ వ్యవస్థాపకుడు మార్క్ జుకర్బర్గ్ కూడా క్యాంచీ ధామ్ను సందర్శించినట్లు చెప్పబడుతుంది.
నీమ్ కరోలీ బాబా 1973 సెప్టెంబర్ 11న బృందావన్లో కన్నుమూశారు. అయితే దశాబ్దాలు గడిచినా ఆయనపై భక్తుల విశ్వాసం తగ్గలేదు. క్యాంచీ ధామ్ నేటికీ దేశ, విదేశాల నుంచి భక్తులను ఆకర్షించే ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా కొనసాగుతోంది.