డా. సోమేశ్వరి గారికి స్మృత్యంజలి

విద్యతో వికసించి… సేవతో పరిమళించిన మహోన్నత జీవితం

విద్య అనే దీపంతో వేలాది మంది విద్యార్థుల జీవితాలను వెలిగించి, సేవ అనే సుగంధంతో సమాజాన్ని పరిమళింపజేసిన మహనీయురాలు డా. సోమేశ్వరి గారు. ఉపాధ్యాయురాలిగా, సంఘటకురాలిగా, సేవావ్రతిగా, మహిళా చైతన్యానికి మార్గదర్శిగా ఆమె సాగించిన జీవన ప్రస్థానం నేటి తరానికి ఆదర్శప్రాయం.

1952 సెప్టెంబర్ 22న నెల్లూరులో జన్మించిన ఆమె ఉన్నత విద్యను అభ్యసించి గుంటూరులో పీజీ పూర్తి చేశారు. 1974లో గుంటూరులోని టీజేపీఎస్ కళాశాలలో బోటనీ అధ్యాపకురాలిగా తన ఉద్యోగ జీవితాన్ని ప్రారంభించి, అనంతరం శాఖాధిపతిగా ఎదిగి 2010లో పదవీ విరమణ చేశారు. విద్యార్థులకు ఆమె కేవలం బోటనీని మాత్రమే బోధించలేదు; క్రమశిక్షణ, విలువలు, దేశభక్తి, వ్యక్తిత్వ వికాసాన్ని కూడా జీవిత పాఠాలుగా అందించారు.

ఉపాధ్యాయ వృత్తితో పాటు సమాజసేవను జీవిత ధ్యేయంగా ఎంచుకున్న ఆమె, 1976లో రాష్ట్రీయ సేవికా సమితి సేవికగా తన సేవా ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించారు. అంకితభావం, నిరాడంబరత, కార్యనిర్వహణా దక్షతతో ఒక్కో బాధ్యతను సమర్థవంతంగా నిర్వహిస్తూ 2005లో ఆంధ్ర ప్రాంత సహ కార్యవాహికగా, 2010లో ప్రాంత కార్యవాహికగా, అనంతరం 2019 నుండి ఆంధ్ర ప్రాంత సంచాలికగా బాధ్యతలు స్వీకరించి చివరి శ్వాస వరకు సమితి కార్యాన్ని విస్తరించారు.

రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ సేవా విభాగం విస్తరిస్తున్న కాలంలో, 1989లో మరో ఇద్దరు మహిళలతో కలిసి గుంటూరులో బాలసంస్కార కేంద్రాలను ప్రారంభించారు. సంస్కారవంతమైన భావి తరాన్ని తీర్చిదిద్దాలనే లక్ష్యంతో అనేకమంది చిన్నారులకు విలువలతో కూడిన విద్యను అందించి, వారి జీవితాల్లో వెలుగులు నింపారు.

1998లో గుంటూరులో స్థాపించబడిన సేవా భారతి సంస్థకు వ్యవస్థాపక సభ్యులలో ఒకరిగా చేరి సంస్థ సేవా కార్యక్రమాల విస్తరణలో కీలక పాత్ర పోషించారు. విద్య, ఆరోగ్యం, సంస్కృతి, సేవ రంగాలలో సంస్థ చేపట్టిన అనేక కార్యక్రమాలకు దిశానిర్దేశం చేస్తూ, సేవను సమాజ ఉద్యమంగా తీర్చిదిద్దేందుకు నిరంతరం శ్రమించారు.

2006 నుండి పూర్తి సమయాన్ని రాష్ట్రీయ సేవికా సమితి కార్యానికి అంకితం చేశారు. కళాశాల ఉద్యోగం ముగిసిన తరువాతే ఆమె అసలు సేవా కార్యక్రమాలు ప్రారంభమయ్యేవి. ఆంధ్ర ప్రాంతమంతా విస్తృతంగా పర్యటిస్తూ సేవికలకు శిక్షణ, వ్యక్తిత్వ వికాసం, నాయకత్వ లక్షణాలు, ధ్యేయబోధను అందించారు. ఆమె మృదుస్వభావం, మాతృహృదయం, మధుర సంభాషణ ప్రతి ఒక్కరినీ ఆకట్టుకునేవి. ప్రేమతో, ఆప్యాయతతో కార్యకర్తలను సంఘటితం చేయగల అసాధారణ నాయకత్వం ఆమె ప్రత్యేకత.

స్వామి వివేకానంద చెప్పిన “స్త్రీ శక్తి జాగృతమైతే దేశం జాగృతమౌతుంది” అనే సందేశాన్ని ఆమె తన జీవితంతో సాక్షాత్కరించారు. గృహాలకు పరిమితమైన అనేకమంది మహిళలను సమాజ సేవలో భాగస్వాములను చేసి, వారిలో ఆత్మవిశ్వాసం, దేశభక్తి, సేవాభావం, నాయకత్వ లక్షణాలను పెంపొందించారు. ఆమె తీర్చిదిద్దిన అనేక మంది కార్యకర్తలు నేడు వివిధ సేవా రంగాలలో విశేష కృషి చేస్తున్నారు.

ఆమె జీవిత తత్వం ఒకటే—“ఉద్యోగానికి మాత్రమే పదవీ విరమణ ఉంటుంది; సేవకు ఎప్పటికీ పదవీ విరమణ ఉండదు.” ఆ మాటను ఆమె జీవితాంతం ఆచరించారు. ఆమె నోట “నేను” అనే పదం అరుదుగా వినిపించేది; “మనం కలిసి చేద్దాం” అనే భావమే ప్రతి మాటలో ప్రతిధ్వనించేది. అనారోగ్యంతో ఆసుపత్రిలో ఉన్న సమయంలో కూడా ఆమె ఆలోచనలు సమితి కార్యం, సేవా కార్యక్రమాల గురించే ఉండేవి.

2026 జూన్ 21 సాయంత్రం మృత్యువుతో ధైర్యంగా పోరాడి శివైక్యం పొందిన ఆమె భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా, ఆమె వెలిగించిన సేవా జ్యోతి ఎన్నటికీ ఆరిపోదు. ఆమె నాటిన సేవా బీజాలు నేడు మహావృక్షాలై విస్తరిస్తూ సమాజానికి నీడనిస్తున్నాయి. ఆమె తీర్చిదిద్దిన కార్యకర్తలు, నిర్మించిన సంస్థలు, నెలకొల్పిన విలువలు తరతరాలకు స్ఫూర్తిగా నిలుస్తాయి.

శరీరం నశించినా సత్కీర్తి నశించదు. మహనీయులు కాలగర్భంలో కలిసిపోరు; వారు తమ సేవల రూపంలో సమాజ హృదయాలలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతారు. 74 ఏళ్ల సార్థక జీవితాన్ని గడిపిన డా. సోమేశ్వరి గారికి మనం అందించగల గొప్ప నివాళి—ఆమె చూపిన సేవా మార్గంలో నడవడం, ఆమె ఆదర్శాలను ఆచరించడం, సమాజసేవను జీవిత ధ్యేయంగా స్వీకరించడం.“సేవే సాధన… సేవే సాధ్యం” అనే ఆమె జీవిత సందేశం యుగయుగాల పాటు స్ఫూర్తిగా నిలిచి వెలుగులు నింపాలని మనసారా నివాళులర్పిద్దాం.